Parentheses
project_management11.jpg

Perberesit e gjakut dhe roli I tyre ne organizem.

Fosfori

Fosfori është element kimik dhe mund të gjindet i lirë në natyrë. Ky element bënë që të ndizen flakë kunjat e shkrepsve. Ai gjithashtu forcon dhëmbët dhe kockat e njeriut, formon membranat e qelizave dhe ndihmon në transmetimin e energjisë. Në përgjithësi përqinja e fosforit në përbërjen e trupit të njeriut është 1%.

Hekuri

Në trupin e njeriut ai merr pjesë me 0.008% të masës, dhe gjendet kryesisht në gjak.

Sasia e hekurit në gjakun e njeriut do të mjaftonte për një gozhdë, kjo sasi kur lidhet me oksigjenin merr ngjyren e kuqe ashtu që shkaktonë që gjaku i njeriut të ketë këtë ngjyrë të përafërt me ngjyren e ndryshkut (tek hekuri në natyrë).

Jodi

Jodi është element kimik. Në trupin e njeriut ka më pak se një majë (0.00004%) luge jod, megjithatë pa të do të vdiste njeriu. Nëse ushqehet lavra me jod, ajo do të kthehej në bretkosë.

Oksigjeni

Oksigjeni është element shumë i përhapur sa që pa të nuk mund të paramendohet jeta. Kështu dy të tretat (diku reth 65%) e trupit të njeriut përbëhen nga ky element i pazëvendësushëm. Këtë element në trupin e njeriut e gjemë në formë të ujit (H2O).

Natriumi

Natriumi është një metal i cili gjendet në natyrë. Ky element kimik në trupin e njeriut së bashku me klorin formojnë kripën e kuzhinës me të cilën arrihet kriposja e lëngjeve të njeriut Përndryshe natriumi merrë pjesë në përbërjen e një trupi normal të njeriut me 0,15%.

Klori

Klori është një gaz i gjelbër vdekjeprurës, që përdoret për të prodhuar zbardhuesit. Në trupin e njeriut ai lidhet me natriumin duke formuar kripën e kuzhinës. Përndryshe përqindja e klorit në trupin e njeriut normal është diku rreth 0.35%.

Kromi

Eshte nje element i rendesishem per nje metabolizim korrekt te sheqernave ne organizem. Kromi eshte nje komponent esencial i tolerances ndaj sheqernave.

Nje nder funksionet e tij eshte aftesia e rritjes se efikasitetit te insulines dhe ajo e rritjes se perdorimit te sheqerit nga organizmi duke ndihmuar ne parandalimin e hipoglicemise apo diabetit. Kromi se bashku me hekurin, kane detyren te trasportojne proteinat ne fluksin e gjakut dhe kane nje rol edhe ne sintezen e proteinave nepermjet lidhjeve me molekulat e ARN (acidit ribonukleik).

Kromi eshte prezent sidomos tek majaja e birres, tek mishi, tek djathi dhe tek cerealet.

Femijet mbi 7 vjec dhe te rriturit duhet te marrin nga 0,05-0,20 mg krom ne dite, ndersa per me te vegjelit sasite e sygjeruara jane me te vogla.

Mungesa e kromit gjeneron intolerance ndaj glukozit, vlera te larta trigliceridesh dhe te kolesterolit.

JODI

Eshte prezent sidomos tek hormonet e tiroides, funksioni kryesor i iodit eshte i lidhur me aktivitetin e ketyre hormoneve, te cilet jane pergjegjes te disa funksioneve metabolike nder te cilat rritja trupore.

Iodi eshte prezent sidomos tek peshku por gjendet edhe tek qumeshti dhe tek vezet. Prezenca e tij tek frutat apo zarzavatet varet nga terreni i kultivimit. Doza ditore e keshilluar (RDA) eshte rreth 0,15 mg per te dy sekset, ndersa gjate shtatezanise apo dhenies se gjirit rritet.

Nje mangesi e iodit mund te shkaktoje Strumen (gushen), ose ndryshe rritjen e gjendres se tiroides.

MOLIBDENI

Eshte prezent sidomos ne qelizat e melcise dhe favorizon metabolizmin e sheqernave dhe te yndyrnave, ka dhe nje rol ne metabolizmin e hekurit. Siguron nje funksionim normal qelizor, por ka dhe veti antioksiduese.

Burimet me kryesore te tij jane qumeshti dhe derivatet e tij, legumet, cerealet dhe zarzavatet me gjethe jeshile te erret si dhe melcia e vicit.

Dozat e rekomanduara shkojne nga 0,05-0,1 mg / dite.

Rralle mund te kete mangesi ne organizem te molibdenit i cili mund te te zhvillohet si pasoje e akumulimit te solfiteve, nje substance toksike per sistemin nervor qe perdoret rendom si koservator ushqimor apo i ilaceve. Nder sintomat e mungeses supozohen: rritje e frekuences kardiake, cefalea, frymemarrje e pershpejtuar, irritabilitet si dhe alterime nervoze.

SELENI

Ne bashkeveprim me vitaminen E SELENI vepron si antioksidant qe bllokon formimin e radikaleve te lira. Seleni kontribuon ne mbrojtjen e sistemit kardiovaskolar, ne rritjen anormale te qelizave, si dhe ne prodhimin e antikorpave dhe ne forcimin e mbrojtjes imunitare. Selenin e gjejme tek cerealet, djathrat, mishi, peshku, dhe frutat e detit. Mund ta gjejme edhe tek frutat dhe zarzavatet sipas nivelit te selenit ne terrenet e kultivimit.

Dozat e keshilluara jane: 55mcg/dite, ndersa per femijet ne rritje ato jane vetem: 0,2 mcg/dite. Ne periudhen e dhenies se qumeshtit nga mama rekomandohet nje doze ditore rreth 15mcg ne dite.

Mungesa e ketij minerali mund te vije nga gatimi i ushqimeve qe determinon lindjen e problemeve te lidhura me plakjen si : semundje kardiovaskolare, ulje e rezistences ndaj infeksioneve, semundje te lekures si dhe probleme te vezhgimin.

HEKURI

Hekuri eshte pergjegjes i trasportit te oksigjenit ne indet dhe merr pjese ne punen e shume sistemeve te rendesishme enzimatike.

Doza ditore e rekomanduar e hekurit varion sipas rasteve dhe sipas moshes: ajo ne fakt rritet gjate mestruacioneve, hemorragjive si dhe peridhave te rritjes se shpejte trupore si dhe sa here kemi humbje gjaku.

Ne pergjithesi rekomandohet marrja e 12 mg ne dite per grate nga 11-50 vjec. Mamate shatezana kane nje nevoje ditore rreth 30 mg ne dite ndersa grate me femije ne gji rreth 15 mg /dite.

Burrat nga 11-18 vjec kane nje nevoje ditore rreth 12 mg, ndersa nga 19 vjec e siper 10 mg/ dite.

Femijet nga 6 muajsh – 10 vjec duhet te marrin rreth 9 mg ne dite, ndersa te porsalindurit deri ne 6 muajsh 7 mg ne dite.

Manifesitimi me i rendesishem i mungeses se hekurit eshte anemia e karakterizuar nga zverdhja dhe astenia.

Marrja e paket e hekurit gjate dites eshte lidhur edhe me nje predispozicion ndaj semundjeve infektive.

MAGNEZI

Element esencial per mire funksionimin e rreth 350 enzimave, magnezi luan nje rol te rendesishem ne shume procese metabolike si glikolizi (trasformismi i glukozit ne energji), por edhe tek sinteza e acideve yndyrore, e proteinave dhe e acideve nukleike. Magnezi merr pjese ne trasmetimin e impulseve nervore, dhe ne mineralizimin dhe zhvillimi i skeletit.

Perqendrimi me i madh i magnezit gjendet tek legumet, cerealet tek frutat e thata dhe tek zarzavatet me gjethe jeshile. Tek frutat gjendet ne sasi te vogel, ndersa tek mishrat, tek peshku dhe tek qumeshti gjendet ne sasi te paperfilleshme.

Doza ditore e rekomanduar per te rriturit meshkuj eshte : 350mg/dite, ndersa per grate: 280 mg/ dite.

Implikimi ne reaksione te ndryshme enzimatike ben qe mungesa e tij ti interesoje organizmit ne shume reparte ndersa, shqetesimet te jene te ndryshme (irritabilitet i tepruar, lodhje kronike, gjendje ankthi, debolese muskolare, probleme me zemren si dhe probleme me funksionin e intestinit.

KALIUMI

Kaliumi luan nje rol fondamental per organizmin dhe nderhyn ne pjesen me te madhe te funksioneve vitale. Ai rregullon permbajtjen ujore te qelizave dhe kontrollon presionin ozmotik ne to. Luan rol te rendesishem ne sintezen e proteinave dhe ne konvertimin e sheqernave ne glikogjen, aktivizon enzima te shumta te lidhura me metabolizim energjitik dhe eshte i implikuar ne trasmisionin e impulseve nervore, ne kotrollin e kontracioneve muskolare dhe ne presionin arterioz te gjakut. Burimet ushqimore qe permbajne me shume kalium jane: ushqimet e fresketa, si frutat dhe zarzavatet si dhe mishi i fresket.

Doza ditore e rekomanduar eshte 3000 mg ne dite si per te rriturit ashtu dhe per femijet nga 10-18 vjec. Per moshat me te vogla nga 1-2 vjec doza eshte: 1000 mg dite kurse nga 6-9 vjec doza eshte : 1600mg/ dite.

Mungesa e kaliumit sjelle: probleme kardiake, debolese, ulje e tonit muskolar, krampi ose ngerce, lodhje, kapsllik, dis-hidratim qelizor, edema.

ZINKU

Zinku eshte prezent ne te gjitha indet, ai eshte element perberes i mbi 200 enzimave prandaj nderhyn ne shume procese si : metabolizmi i proteinave, i acideve nukleike dhe i sheqernave. Zinku eshte i domosdoshem ne perthithjen e vitaminave, ai redukton si antioksidant formimin e radikaleve te lira, stimulon sistemin imunitar, mire funksionimin e gjendrave sebace (te yndyres) te lekures dhe eshte i rendesishem ne cikatrizimin e djegjeve apo plageve.

Burimet kryesore te zinkut tek dieta ushqimore jane: mishi i vicit, qengjit, cerealet, maja e birres, veza, etj.

Doza ditore e rekomanduar per te rriturit eshte 10 mg/dite. Femijet 1-10 vjec 4-7 mg / dite.

Mungesa e zinkut ne organizem mund te sjelle: vonese ne rritje, lodhje, probleme me lekuren, vonim ne cikatrizimin e plageve, ulje apo vonim ne pergjigjen imunitare te organizmit, ulje e imunitetit nga infeksionet.

FOSFORI

Element strukturor i dhembeve, kockave dhe qelizave, fosfori eshte nje element qe perfaqson me shume se 1 % te peshes se trupit te njeriut.

Ai eshte i domosdoshem ne proceset e ndryshme te prodhimit te energjise (metabolimin e yndyrnave, karbohidrateve, dhe proteinave), stimulon kontraksionet muskulare. Fosfori eshte gjithashtu i dobishem ne komunikimin nderqelizor, siguron funksionimin renal dhe trasmisionin e impulseve nervore.

Burimet ushqimore jane cerealet, zarzavatet, qumeshti, mishrat, peshku, dhe legumet. Mbi 25 vjec doza e rekomanduar eshte 300 mg ne dite, nga 6 muaj- 1 vjec doza eshte 600 mg/ dite. 1-10 vjec eshte 800 mg ne dite, 11-24 vjec doza eshte 1200 mg ne dite.

Mungesa e fosforit ne organizem eshte e rralle pasi ky element eshte i pranishem ne shume ushqime. Mungesa e tij mund te sjelle veshtiresi ne rritje, probleme me kockat si osteoporosi, probleme me trasmisionin nervor, lodhje mentale dhe fizike.

MANGANI

Mangani eshte aktivizues i shume enzimave, dhe merr pjese ne metabolizmin e proteinave dhe sheqernave. Eshte i rendesishem per zhvillimin normal te kockave dhe favorizon eficencen muskolare.

Ai gjendet ne sasi diskrete te cerealet, tek frutat e thata, tek zarzavatet me gjethe jeshile dhe tek caji jeshil.

Marrja ditore me ushqimin e manganezit mund te varioje nga 2-5 mg tek te rriturit, ndersa tek femijet: 1,5 mg nga 1-3 vjec dhe 2,5 mg per femije nga 7-10 vjec.

Nje mungese manganezi mund te influencoje tollerancen ndaj glukozit, qe manifestohet me pamundesine per te eleminuar sheqerin e teper ne gjak (shkak potenzial i diabetit).

BAKRI

Bakri eshte shume i rendesishem ne metabolizmin e hemoglobines, ne prodhimin e indit lidhes dhe ne metabolizmin e proteinave. Ka nder te tjera aftesi antioksidante dhe merr pjese ne proceset e pigmentimit dhe keratinizimit te flokeve dhe lekures.

Burimet ushqimore me disponibilitet me te madh te bakrit jane: mishi (ne vecanti melcia), legumet (soja mbi te gjitha), cerealet integrale, zarzavatet dhe pjesa me e madhe e frutave te detit.

Nevoja ditore per bakrin nga 1-10 vjec eshte 03-08 mg / dite ndersa per me te medhenjte eshte 1,2 mg ne dite.

Simptomat nga mungesa e bakrit jane te rralla, megjithate ato perfshijne: anemi, debolese e pergjitheshme, osteoporoze, demineralizim te kockes, leukopeni (mungese te rruazave te bardha), predispozicion ndaj infeksioneve te rrugeve te frymemarrjes, alterim ne zhvillimin e kollagjenit apo te pigmentimit te flokeve apo lekures

a) Mungesa e kromit gjeneron intolerance ndaj glukozit, vlera te larta trigliceridesh dhe te kolesterolit.

b) Nje mangesi e iodit mund te shkaktoje Strumen (gushen), ose ndryshe rritjen e gjendres se tiroides.

c) Rralle mund te kete mangesi ne organizem te molibdenit i cili mund te te zhvillohet si pasoje e akumulimit te solfiteve, nje substance toksike per sistemin nervor qe perdoret rendom si koservator ushqimor apo i ilaceve. Nder sintomat e mungeses supozohen: rritje e frekuences kardiake, cefalea, frymemarrje e pershpejtuar, irritabilitet si dhe alterime nervoze.

d) Mungesa e ketij minerali mund te vije nga gatimi i ushqimeve qe determinon lindjen e problemeve te lidhura me plakjen si : semundje kardiovaskolare, ulje e rezistences ndaj infeksioneve, semundje te lekures si dhe probleme te vezhgimin.

e) Manifesitimi me i rendesishem i mungeses se hekurit eshte anemia e karakterizuar nga zverdhja dhe astenia. Marrja e paket e hekurit gjate dites eshte lidhur edhe me nje predispozicion ndaj semundjeve infektive.

f) Implikimi ne reaksione te ndryshme enzimatike ben qe mungesa e tij ti interesoje organizmit ne shume reparte ndersa, shqetesimet te jene te ndryshme (irritabilitet i tepruar, lodhje kronike, gjendje ankthi, debolese muskolare, probleme me zemren si dhe probleme me funksionin e intestinit.

g) Mungesa e kaliumit sjelle: probleme kardiake, debolese, ulje e tonit muskolar, krampi ose ngerce, lodhje, kapsllik, dis-hidratim qelizor, edema.

h) Mungesa e zinkut ne organizem mund te sjelle: vonese ne rritje, lodhje, probleme me lekuren, vonim ne cikatrizimin e plageve, ulje apo vonim ne pergjigjen imunitare te organizmit, ulje e imunitetit nga infeksionet.

i) Mungesa e fosforit ne organizem eshte e rralle pasi ky element eshte i pranishem ne shume ushqime. Mungesa e tij mund te sjelle veshtiresi ne rritje, probleme me kockat si osteoporosi, probleme me trasmisionin nervor, lodhje mentale dhe fizike.

j) Nje mungese manganezi mund te influencoje tollerancen ndaj glukozit, qe manifestohet me pamundesine per te eleminuar sheqerin e teper ne gjak (shkak potenzial i diabetit).

k) Sintomat nga mungesa e bakrit jane te rralla, megjithate ato perfshijne: anemi, debolese e pergjitheshme, osteoporoze, demineralizim te kockes, leukopeni (mungese te rruazave te bardha), predispozicion ndaj infeksioneve te rrugeve te frymemarrjes, alterim ne zhvillimin e kollagjenit apo te pigmentimit te flokeve apo lekures.

Info mbi elementet perberes ne organizmin tone

Perberesit dhe Roli i tyre ne organizem

Semundjet qe prekin organizmin

Projekt Ne Kimi

This Site Was Created Using Wix.com . Create Your Own Site for Free >> Start